Шанҳайлик авлиё Иоаннинг ҳаёти ва сўзлари

Ота Иоанн ҳар куни хизмат қилиб Илоҳий Маросим ўтказар ва бирлик оларди. У ўзини монахликка бағишлаган кундан бошлаб ҳеч қачон ётиб ухламади, ўтириб ухлар ва кечаси билан ибодат қилар эди.
Баъзан уни муқаддаслар сурати солинган расмлар тўғрисида полда ухлаб ётган ҳолда топишар эди. У ўзини тиювчи рўзадор одам эди, бир маҳал кечки овқат қабул қилар, баъзан бутунлай овқат ҳақида унутарди. У ибодатда катта жасоратга эга эди ва у шахсан Раббийга, муқаддас Мариямга ва барча азизларга мурожаат қилгандек ибодат қилар эди. Унинг мулойимлиги ва камтарлиги қадимги оқсоқолларнинг буюк оталарнинг маънавий юксакликларини эслатади.

Ота Иоанн ташқи чиройга эга эмас, юрганда эгилиб оқсаб яланг оёқ юрар ва кўпинча сочлари таралмаган, эгнига эса жулдур кийим кияр, унинг тили чучуклиги туфайли одамлар билан мулоқот қилишига қийинчилик туғдирар эди. Аммо Худонинг танланганига Худонинг марҳамати ёр бўлиб, унинг барча камчилиги билинмас эди, одамлар Ота Иоаннинг муқаддаслигини ҳис этишар ва унга интилишар эди.

Нозир Николай Сербский (Велимирович), энди азизлар орасида улуғланган ёш иеромонах ҳақида гапирди: "Агар сиз тирик авлиёни кўришни истасангиз, Битолга ота Иоаннинг олдига боринг". 1934 йили иеромонах Иоаннга нозир мансаби берилди.

Ота Иоанн шунчалар камтар эдики, унга нозирлик мансабини бериш учун уни Белградга чақиришганда: "Мени ким биландир адаштиряпсиз", деб айтди. Қачон у ўзи ҳақида айтилганини билгач, "Мен яхши гапира олмайман", деб нозирлик мансабидан бош тортишга ҳаракат қилди.
Нозир Иоанн Шанҳайда деярли йигирма йил хизмат қилди. Шанҳайга келгач, у етим болалар ва муҳтож ота-оналарнинг болалари учун бошпана ташкил қилди.

Қачон бирор нарса оловга тегса, у ўзгаради: ёки ёнади, ёки қаттиқлашади. Шундай қилиб, одам Худога тегиб ё ҳалок бўлади, ёки нажот топади. Олов — ҳар доим оловдир! Аммо унга теккан нарса кул бўлади, ва пўлат ҳам, унга қандай нарса тегишига қараб. Одам билан ҳам шундай содир бўлади ва у Илоҳий оловга нима олиб келиши — Худога у қандай ҳолатда тегинишига боғлиқ.
Агар сиз ўзингизни темир каби тутсангиз, темирнинг кучи пўлатга айланади. Агар сомон заиф бўлгунича ғулласа, у ёниб кетади.

Ҳар бир инсон эртами-кечми муқаррар равишда Худога тегади ва агар у учрашувга тайёргарлик кўрмаса, унинг ҳолига вой... Шундай вақт келадики, биз хоҳлаймизми ёки йўқ, Худонинг қудрати билан тегиниш бўлади... Раббий билан учрашиш муқаррар ва биз бунга тайёргарлик кўришимиз керак.
Бизнинг гуноҳларимиз бу учрашувда ёниб кетадиган сомондир. Ушбу учрашувга тайёргарлик кўраётганда олдиндан ўз устингиздан ўзингиз ҳукм юритишингиз керак, сомондан ажралиб, тавба билан гуноҳлар сомонини ёқиб юборинг. Ёки улар ёлғиз ёндирилади, ёки ўзини гуноҳга топширган одамнинг ўзи у билан бирга ёндирилади.

Сиз Қиёмат ҳақида билишингиз ва ушбу кун ва воқеага керакли тарзда ва муносабатда бўлишингиз керак. Сиз руҳингизни тозалашингиз керак, ибодат қилишингиз керак. Бу ҳодисага аниқ ва онгли равишда ёндашишингиз керак, хавфни кўрмаслик учун бошини яширган ҳайвон каби эмас.

Бирор киши қанчалик юксак маънавий-ахлоқий ҳолатга эришган бўлмасин, у аста-секин ёки тез, чуқур гуноҳ қаърига тушиши мумкин.

Хотира Маросимлари, марҳум учун уй ибодатлари, уларнинг хотирасига қилинган хайрли ишлар, масалан, садақа, маъбадга қурбонлик қилиш марҳум учун фойдалидир, лекин улар учун айниқса, Илоҳий Маросим пайтида (қачон зарралар учун олиб ташланганда) хотирлаш фойдалидир. Тириклар ва ўлганлар Раббийнинг Қонига туширилади. "Ювиб юбор, Раббий..."

Ўлганлар ҳақидаги кўплаб кўринишлар ва ўликларни хотирлаш қанчалик фойдали эканлигини тасдиқловчи бошқа кўплаб воқеалар бўлган.

Тавба билан олган, лекин ҳаётлигида буни кўрсатишга улгурмаган кўплар азоб-уқубатлардан қутилиб, тинчликка эришдилар. Ғалабасиз тож, жасоратсиз ғалаба, душмансиз жанг бўлмайди. Яхшилик қилишга шошил! Вақт оз! Бу хайрли ишлар ҳаётда вақтинчалик, абадий ҳаётда юз баробар мева олиш учун. Ким хайрли ишларни қилишга шошилмаса, у уни қилолмайди. Яхшиликни фақат алангали, самимий, қайноқлар қила олади. Яшин тезлигидаги одам ҳақиқий меҳрибон бўла олади. Бу яшин тезлиги руҳий қувват, муқаддас имон ифодасидир.

Худонинг Ўғли ер юзига келиб, инсонни осмонга кўтариш, у яна жаннатда яшаши учун уни гуноҳсиз ва бегуноҳликдаги асил ҳолатига қайтариш ва уни Ўзи билан бирлаштириш учун одам бўлди.
Ибодатнинг юксак, моддий бўлмаган мақсади ҳар қандай ҳурматга лойиқдир. Энг юксак ибодат шуки, қачон инсон ўзининг барча мақсадларини, ҳатто энг олийларини ҳам унутиб, бир истак билан ёниб, Раббийга иложи борича яқинлашиб бошини Унинг оёқларига қўйиб, бутун қалбини беришидир. Бу мукаммал севги ва мукаммал ибодатдир.

Фақат Раббийдан нафас олишни, фақат У билан яшашни, Уни севишни, Унинг яқинлигидан, Унинг сўз билан ифодалаб бўлмайдиган севгисидан паноҳ топишни хоҳлаганингизда... Ибодат орқали биз бошқа одам билан янги ва яхшироқ тарзда боғланамиз...

Ибодат ўтмиш, ҳозирги ва келажак муносабатларни тозалайди...

Бошқа эътиқодда иноятни қидирманг, чунки ҳақиқат фақат православлар Маъбадидадир, бу ҳақида Масиҳ шундай деган: "Мен Ўз Маъбадимни қураман ва дўзах эшиклари унга қарши ғалаба қозона олмайди" (Матто 16:18).

Улар айтишлари мумкинки, масиҳийлик бутун ер юзида қадимдан тарғиб қилинган, лекин у асосан ҳақиқий таълимотдан маълум оғишлар шаклида тарғиб қилинади. Соф ва ҳақиқий масиҳийлик таълимоти фақат Православларда сақланиб қолган ва бу таълимот бугунги кунда маълум бўлмаган жойда ваъз қилинмоқда.

Биз бутун дунё бўйлаб нафақат ўзимизни ўқитиш ва тузатиш учун, балки бутун дунёга масиҳийликни ваъз қилишда Худонинг иродасини бажариш учун тарқалиб кетганмиз. Православ бўлиш жуда муҳим, чунки Худо ҳақидаги Православ таълимоти Худонинг Ўғли томонидан очиб берилган.

Инсон жонини қутқариш ҳақида гапираётганда, одамларнинг ўзларини баланд овозда эълон қиладиган жисмоний эҳтиёжлари борлигини ёдда тутишимиз керак. Ҳаракатларингизда севги кўрсатмасдан Хушхабарни ваъз қилаолмайсиз. "Китоблар" нозил бўлгач, барча пайғамбарларнинг илдизи инсон қалбида эканлиги ҳаммага аён бўлади.

Мана маст, зинокор тана ўлса, кимдир гуноҳ ўлди, деб ўйлайди. Йўқ, қалбида майиллик бор эди, гуноҳ эса қалбга ширин эди. Ва агар у бу гуноҳидан тавба қилмаган бўлса, у охиратга худди шу гуноҳи билан келади ва ҳеч қачон нафсини қондирмайди. У қиёматга бир хил ширинлик истаги билан келади ва ҳеч қачон ўз хоҳишини қондирмайди. Унда нафрат ва ёмонлик азоби бўлади. Бу жаҳаннам ҳолати.

Дўзах даҳшатининг бошланиши ер юзида. Худди шундай жаннат ердаги ҳаётда бўлган одамнинг қалбидан бошланади. Бу ерда биз Аллоҳ қачон муқаддас якшанба куни ва биз бирлашишни муносиб қабул қилганимизда, Илоҳий таъсирга эгамиз. Инсон фақат ўлимигача атеист бўлиши мумкин, кейин ҳамма имонли бўлади, аммо кейин нима бўлишини ҳозир ва имкон қадар тезроқ қилиш керак.

Бир марта уруш пайтида, тўқсондан ортиқ одам бўлган етимларни боқиш учун ҳеч нарса йўқ эди, аммо нозир янги болаларни олиб келишда давом этарди. Ходимлар ғазабланди ва бир куни кечқурун меҳрибонлик уйининг ғазначиси Мариям Шахматова нозир Иоанни янги болаларни олиб келиш орқали бошқаларни оч қолишига мажбур қилишда айблади.

Кейин хўжайин сўради: унга нима керак? Мария Александровна умуман овқат йўқлигини айтди, лекин энг ёмони жўхори уни керак эди. Нозир ўз хонасига борди, ибодат қилиб, таъзим қила бошлади ва шу қадар қизғин қилдики, ҳатто қўшнилар ҳам шикоят қила бошладилар. Эрталаб болалар уйига инглиз миллатига мансуб номаълум одам келиб, ўзини ғалла ишлаб чиқарувчи ташкилот ходими деб таништирди, уларда жўхори уни захираси борлигини, уни болалар уйига бермоқчи эканлигини айтди.

Улар уйга жўхори уни солинган қопларни олиб киришни бошладилар ва нозир энди ибодатини шукрона билан давом эттирди.

Коммунистлардан қочган қочқинлар Филиппиннинг Тубабао оролида Халқаро қочқинлар ташкилоти томонидан бошқариладиган лагерда бошпана топдилар. 1949 йилда бу ерда Хитойдан беш мингга яқин руслар яшаган. Нозир ҳам қочқинлар билан бирга эди. Орол мавсумий тўфонлар йўлида ётарди ва йигирма етти ой давомида бу орол авлиёнинг дуоси билан даҳшатли тўфонлардан ҳимояланган. Филиппинликларнинг ўзлари офатлардан қўрқмасликларини айтишди, чунки "муқаддас одамингиз ҳар кеча тўрт томондан лагерингизни дуо қилади". Лагерь эвакуация қилинганда, даҳшатли тўфон оролга келиб, барча биноларни бутунлай вайрон қилди.

Нозирни православлар, католиклар ва протестантлар ҳурмат қилишган. Париждаги католик черковларидан бирида маҳаллий руҳоний жамоатда шундай деди: "Сиз исбот талаб қиласиз, энди мўъжизалар ҳам, авлиёлар ҳам йўқлигини айтасиз. Бугун яланг оёқ авлиё Иоанн Париж кўчаларида юрганида, нега мен сизга назарий далиллар келтиришим керак".

Қачон авлиёнинг қолдиқлари занглаган темир тобутда ётганида, тобутни очишди - тобут занглаган, кийим чириган, аммо қолдиқлар бузилмаганди. 1994 йил 2 июльда Шанҳайлик Иоанн ва Сан-Франциско мўъжиза яратувчиси муқаддаслар сафига киритилди.

Унинг Маъбад миқёсида улуғланиши 2008 йилда Рус Православ Маъбадининг Нозирлар кенгашида бўлиб ўтди. Хотирлаш - 19 июнда/2 июльда.